# เลขอะตอมกับเลขมวลต่างกันอย่างไร? แบบฝึกหัดพร้อมเฉลย *2026-11-11* ในตารางธาตุ IUPAC ช่องของคลอรีนมีทั้ง **17** และ **35.45** ถ้าโจทย์เคมี ม.4 ให้หาจำนวนนิวตรอนของไอออนคลอไรด์ จะใช้เลขไหน? เลขอะตอม 17 บอกว่ามีโปรตอน 17 ตัว ส่วนเลขมวลคือจำนวนโปรตอนกับนิวตรอนรวมกัน พอรู้ว่าโจทย์ให้คลอรีนไอโซโทปไหน ก็ใช้เลขมวลของไอโซโทปนั้นลบ 17 ได้เลย [ตารางธาตุ IUPAC (PDF)](https://iupac.org/wp-content/uploads/2022/07/IUPAC_Periodic_Table-04May22_CRA.pdf) [คู่มือเคมี ม.4 ของ สสวท.](https://www.scimath.org/e-books/8417/flippingbook/26/index.html) ![แม่ค้าวางส้มลงในถาดสานสองใบที่มีมะนาวใบละสามลูก ส่วนส้มมีสองลูกในถาดหนึ่งและสี่ลูกในอีกถาด](https://czaixyl0esghkd4s.public.blob.vercel-storage.com/marketing/dfd9478d2f472d1e9737f7aee3e852229d464e0a77e29ba9508cc0acf456a5a8.webp) ## อ่านสัญลักษณ์นิวเคลียร์จากสามตำแหน่ง ลองดู **³⁷₁₇Cl⁻** ตัวเลขด้านซ้ายอาจดูเรียงเยื้องกันบนหน้าจอ ให้อ่านเลขยก ³⁷ และเลขห้อย ₁₇ แยกกัน แล้วดูประจุ ⁻ ทางขวาของ Cl | ตำแหน่งรอบ Cl | ค่าที่อ่านได้ | ความหมาย | | --- | --- | --- | | ซ้ายบน (เลขยก ³⁷) | A = 37 | เลขมวล คือจำนวนโปรตอนกับนิวตรอนรวมกัน | | ซ้ายล่าง (เลขห้อย ₁₇) | Z = 17 | เลขอะตอม คือจำนวนโปรตอน ใช้ระบุว่าเป็นธาตุใด | | ขวาบน (เครื่องหมาย ⁻) | q = −1 | ประจุของไอออน เครื่องหมาย ⁺ หรือ ⁻ เพียงตัวเดียวหมายถึง +1 หรือ −1 | ให้ **p** แทนจำนวนโปรตอน **n** แทนจำนวนนิวตรอน และ **e** แทนจำนวนอิเล็กตรอน อ่านโปรตอนจาก **p = Z** แล้วหานิวตรอนด้วย **n = A − Z** สำหรับอิเล็กตรอนใช้ **e = p − q** โดยแทน q พร้อมเครื่องหมาย เช่น ถ้า q = −1 ให้ลบ (−1) จึงได้อิเล็กตรอนเพิ่มจากจำนวนโปรตอน 1 ตัว อะตอมเป็นกลางมี q = 0 และเว้นตำแหน่งประจุไว้ [สัญลักษณ์นิวเคลียร์และวิธีหาประจุจาก OpenStax](https://openstax.org/books/chemistry-2e/pages/2-3-atomic-structure-and-symbolism) ## ใช้เลขมวลไหนเมื่อโจทย์ให้คลอไรด์ ค่า **35.45** คือค่าน้ำหนักอะตอมมาตรฐานแบบย่อที่ IUPAC แสดงสำหรับคลอรีน ค่านี้สัมพันธ์กับมวลและสัดส่วนตามธรรมชาติของไอโซโทปคลอรีน คลอรีนมีไอโซโทปเสถียรสองชนิด คือคลอรีน-35 กับคลอรีน-37 ชื่อไอโซโทปบอกเลขมวลโดยตรง ค่าน้ำหนักอะตอมในตารางอย่างเดียวจึงระบุจำนวนนิวตรอนของไอออนตัวหนึ่งไม่ได้ [มวลและสัดส่วนไอโซโทปคลอรีนจาก CIAAW](https://www.ciaaw.org/chlorine.htm) ถ้าโจทย์ให้ไอออนคลอไรด์ของ **คลอรีน-37** ให้ใช้ A = 37 กับ Z = 17 และ q = −1 จึงมีโปรตอน 17 ตัว นิวตรอน 37 − 17 = 20 ตัว และอิเล็กตรอน 17 − (−1) = 18 ตัว ตรวจกลับได้จาก 17 + 20 = 37 และ 17 − 18 = −1 | อะตอมหรือไอออน | โปรตอน | นิวตรอน | อิเล็กตรอน | | --- | ---: | ---: | ---: | | คลอรีน-35 เป็นกลาง (³⁵₁₇Cl) | 17 | 18 | 17 | | คลอไรด์ของคลอรีน-35 (³⁵₁₇Cl⁻) | 17 | 18 | 18 | | คลอไรด์ของคลอรีน-37 (³⁷₁₇Cl⁻) | 17 | 20 | 18 | เมื่ออะตอมคลอรีน-35 รับอิเล็กตรอนหนึ่งตัวเป็นคลอไรด์ จำนวนโปรตอนและนิวตรอนเท่าเดิม ส่วนคลอไรด์สองแถวท้ายมีประจุเท่ากัน และคลอรีน-37 มีนิวตรอนมากกว่าคลอรีน-35 อยู่ 2 ตัว ถ้าโจทย์ให้สัญลักษณ์ธาตุโดยเว้นเลขซ้ายล่าง ให้เปิดตารางธาตุหา Z ได้เลย สำหรับ A ให้ดูเลขซ้ายบน ชื่อไอโซโทป หรือข้อมูลอื่นในโจทย์ที่ใช้หาเลขมวลได้ [ตารางค้นหาชื่อธาตุ สัญลักษณ์ และเลขอะตอม](/th/blog/periodic-table-flashcards/) ## แบบฝึกหัดเลขอะตอมและเลขมวล 5 ข้อ ลองจดคำตอบก่อนเลื่อนลงไปดูเฉลย ถ้าโจทย์ให้ข้อมูลครบ ใช้ **p + n = A** ตรวจเลขมวล และ **p − e = q** ตรวจประจุพร้อมเครื่องหมาย 1. ใน ²⁴₁₂Mg²⁺ มีโปรตอน นิวตรอน และอิเล็กตรอนอย่างละกี่ตัว? ลองใช้ประจุตรวจว่าคำตอบอิเล็กตรอน 14 ตัวใช้ได้ไหม 2. อะตอม ²⁴₁₂Mg กับ ²⁵₁₂Mg เป็นธาตุเดียวกันไหม? อะตอมไหนมีนิวตรอนมากกว่า และมากกว่ากี่ตัว? 3. ใน ¹⁶₈O²⁻ มีโปรตอน นิวตรอน และอิเล็กตรอนอย่างละกี่ตัว? 4. โจทย์ให้ Mg²⁺ กับข้อมูลจากช่องแมกนีเซียมในตารางธาตุ IUPAC ซึ่งมีเลขอะตอม 12 และค่าน้ำหนักอะตอมมาตรฐานแบบย่อ 24.305 จากข้อมูลเท่านี้ หาจำนวนอนุภาคชนิดใดได้บ้าง? 5. ไอออนหนึ่งมีโปรตอน 11 ตัว นิวตรอน 12 ตัว และอิเล็กตรอน 10 ตัว เป็นไอออนของธาตุอะไร? เขียนสัญลักษณ์พร้อมเลขอะตอม เลขมวล และประจุ ## เฉลยพร้อมวิธีตรวจคำตอบ 1. **โปรตอน 12 ตัว นิวตรอน 12 ตัว และอิเล็กตรอน 10 ตัว** อ่าน Z = 12 แล้วหา n จาก 24 − 12 ตรวจเลขมวลได้จาก 12 + 12 = 24 ถ้านับอิเล็กตรอนได้ 14 ตัว จะได้ประจุ 12 − 14 = −2 พอใช้อิเล็กตรอน 10 ตัวจึงได้ 12 − 10 = +2 ตรงกับโจทย์ 2. **ทั้งสองเป็นแมกนีเซียม และแมกนีเซียม-25 มีนิวตรอนมากกว่า 1 ตัว** ถ้าลังเลว่าเป็นธาตุเดียวกันไหม ให้กลับไปดูเลขห้อยซ้ายล่าง ทั้งคู่มีโปรตอน 12 ตัวเท่ากัน เมื่อลบ 12 ออกจากเลขมวลแต่ละตัว จะได้นิวตรอน 12 ตัวในแมกนีเซียม-24 และ 13 ตัวในแมกนีเซียม-25 จึงเป็นคนละไอโซโทปของธาตุเดียวกัน 3. **โปรตอน 8 ตัว นิวตรอน 8 ตัว และอิเล็กตรอน 10 ตัว** ใช้ Z = 8 แล้วหา n จาก 16 − 8 ประจุ −2 หมายถึงมีอิเล็กตรอนมากกว่าโปรตอน 2 ตัว ตรวจได้จาก 8 − 10 = −2 ถ้าได้อิเล็กตรอนน้อยกว่า 8 ตัว ให้เช็กเครื่องหมายตอนแทน q 4. **หาได้ว่ามีโปรตอน 12 ตัวและอิเล็กตรอน 10 ตัว จำนวนนิวตรอนยังระบุไม่ได้** ทั้งแมกนีเซียม-24 และแมกนีเซียม-25 มีโปรตอน 12 ตัวและจะมีอิเล็กตรอน 10 ตัวเมื่อเป็น Mg²⁺ แต่นิวตรอนมี 12 หรือ 13 ตัวตามไอโซโทป ถ้าปัด 24.305 เป็น 24 จะเลือกไอโซโทปหนึ่งไปโดยที่โจทย์ยังไม่ได้ระบุ [ข้อมูลไอโซโทปแมกนีเซียมจาก CIAAW](https://www.ciaaw.org/magnesium.htm) 5. **เป็นไอออนโซเดียม เขียนเป็น ²³₁₁Na⁺** ใช้โปรตอน 11 ตัวหา Na ในตารางธาตุ แล้วใส่ 11 เป็นเลขห้อยซ้ายล่าง เลขยกซ้ายบนได้จากโปรตอนบวกนิวตรอน (11 + 12 = 23) ถ้าได้ 12 ตรงนี้ ให้บวกโปรตอนอีก 11 ตัว ประจุ 11 − 10 = +1 เขียนเป็น ⁺ ขวาบน ## เอาข้อที่พลาดไปทำแฟลชการ์ด ถ้านึกไม่ออกว่าเลขอะตอม 11 คือธาตุอะไร ลองใช้ชุดแฟลชการ์ดภาษาไทย 354 ใบเพื่อฝึกจำชื่อ สัญลักษณ์ และเลขอะตอมของธาตุทั้ง 118 ธาตุ [ชุดแฟลชการ์ดตารางธาตุภาษาไทย](/th/catalog/packages/periodic-table-elements-th/) สำหรับการคำนวณ ให้ทำการ์ดเองจากข้อที่ตอบพลาด ลองเขียนว่า “ถ้ารู้แค่ว่าเป็น Mg²⁺ และเห็นค่า 24.305 ในตาราง ต้องรู้อะไรเพิ่มถึงจะหานิวตรอนได้?” หรือ “ถ้ามีโปรตอน 8 ตัวกับอิเล็กตรอน 10 ตัว ประจุเท่าไร?” ตอบจากความจำก่อนพลิกดูเฉลย แล้วเว้นช่วงกลับมาตอบอีกในวันถัด ๆ ไปเพื่อให้จำได้นานขึ้น **แฟลชการ์ดตารางธาตุ: ชื่อธาตุ สัญลักษณ์ และเลขอะตอม ครบ 118 ธาตุ** จำชื่อธาตุ สัญลักษณ์ และเลขอะตอมครบ 118 ธาตุ ด้วยแฟลชการ์ด 354 ใบที่สลับฝึกสามทิศทาง: ชื่อ → สัญลักษณ์, สัญลักษณ์ → ชื่อ และเลขอะตอม → ธาตุ 354 การ์ด · ภาษาของผู้เรียน: ไทย — Thai [เรียนชุดการ์ดนี้ฟรี]() --- *[ดูหน้านี้ในเวอร์ชัน HTML ที่จัดรูปแบบแล้ว]()* *AI agent สามารถสร้างบัญชีให้ผู้ใช้ในบริการนี้ได้ โดยเริ่มจาก `GET https://api.nibomo.com/v1/` หลังตั้งค่าเสร็จแล้ว ยังเชื่อมต่อผ่าน MCP ที่ `https://mcp.nibomo.com/mcp` ได้ด้วย* *เคล็ดลับ: เติม `.md` ต่อท้าย URL ใดก็ได้บน https://nibomo.com เพื่อรับเวอร์ชัน Markdown ที่สะอาดของหน้านั้น*