วิธีดูหมู่และคาบในตารางธาตุ พร้อมแบบฝึกหัดและเฉลย

ถ้าโจทย์เคมี ม.4 ให้หาหมู่และคาบของคลอรีน ให้เริ่มที่ช่อง Cl ในตารางด้านล่าง มองขึ้นไปที่หัวคอลัมน์จะเห็นเลข 17 แล้วมองไปทางซ้ายจากช่องเดิมจะเห็นเลข 3 ที่ต้นแถว คำตอบคือ หมู่ 17 คาบ 3

อ่านหมู่จากคอลัมน์ อ่านคาบจากแถว

หมู่ คือคอลัมน์แนวตั้ง IUPAC ใช้เลขหมู่ 1–18 ส่วน คาบ คือแถวแนวนอน ถ้าโจทย์ให้เลขหมู่กับเลขคาบมา ให้หาแถวตามเลขคาบ แล้วไล่ไปตามแถวนั้นจนถึงคอลัมน์ของหมู่ที่โจทย์ถาม ตารางธาตุของ IUPAC คู่มือการสอนของ สสวท.

คาบ	หมู่ 1	หมู่ 2	หมู่ 8	หมู่ 17	หมู่ 18
2	Li	Be	ว่าง	F	Ne
3	Na	Mg	ว่าง	Cl	Ar
4	K	Ca	Fe	Br	Kr

บนมือถือจะเลื่อนตารางไปด้านข้างหรืออ่านทีละคาบจากรายการนี้ก็ได้

• คาบ 2 หมู่ 1 Li, หมู่ 2 Be, หมู่ 8 ว่าง, หมู่ 17 F, หมู่ 18 Ne
• คาบ 3 หมู่ 1 Na, หมู่ 2 Mg, หมู่ 8 ว่าง, หมู่ 17 Cl, หมู่ 18 Ar
• คาบ 4 หมู่ 1 K, หมู่ 2 Ca, หมู่ 8 Fe, หมู่ 17 Br, หมู่ 18 Kr

ช่องว่างกับคอลัมน์ที่ข้ามไป

ตารางย่อเลือกมาแค่ห้าหมู่ ในคาบ 4 ของตารางฉบับเต็มมีหมู่ 3–7 คั่นระหว่าง Ca กับ Fe และมีหมู่ 9–16 คั่นระหว่าง Fe กับ Br ถ้านับเฉพาะคอลัมน์หมู่ที่แสดง ช่องของ Cl จะอยู่ในคอลัมน์ที่สี่ เวลาตอบให้ใช้เลข 17 ที่หัวคอลัมน์

คำว่า ว่าง ในคอลัมน์หมู่ 8 หมายถึงตำแหน่งนั้นไม่มีธาตุในตารางฉบับเต็ม คาบ 2 และ 3 เว้นช่องตรงหมู่ 3–12 ทั้งช่วง พอลงมาคาบ 4 จะเจอเหล็ก (Fe) ในหมู่ 8 ส่วนคอลัมน์อย่างหมู่ 11 ถูกข้ามไปทั้งคอลัมน์ ต้องเปิดตารางฉบับเต็มเพื่อดูว่าคาบไหนมีธาตุอยู่บ้าง

แบบฝึกหัดหมู่และคาบ 7 ข้อ

ใช้ตารางย่อหรือรายการทีละคาบทำข้อ 1–6 จดคำว่า “หมู่” กับ “คาบ” กำกับเลขแต่ละตัว จะได้เห็นชัดว่าอ่านเลขจากตรงไหน

1. เหล็ก (Fe) อยู่หมู่ไหน คาบไหน?
2. หมู่ 18 คาบ 2 มีธาตุสัญลักษณ์อะไร?
3. เพื่อนตอบว่าแมกนีเซียม (Mg) อยู่หมู่ 3 คาบ 2 เพื่อนอ่านเลขแต่ละตัวจากตรงไหน แล้วควรตอบว่าอะไร?
4. เพื่อนนับจากคอลัมน์หมู่ 1 ในตารางย่อ แล้วตอบว่า Br อยู่หมู่ 4 คาบ 4 เลขไหนถูก และต้องแก้เลขไหน?
5. Mg กับ Ca อยู่หมู่เดียวกันหรือคาบเดียวกัน? แล้ว Ca กับ Fe ล่ะ?
6. ระหว่างหมู่ 8 คาบ 3 กับหมู่ 11 คาบ 4 ตำแหน่งไหนที่ตารางย่อบอกได้ว่าไม่มีธาตุ?
7. ลองหา Cu ในตารางฉบับเต็มแล้วจดหมู่กับคาบ ใช้แถวของ Fe ช่วยตรวจเลขคาบ ตารางธาตุฉบับเต็มของ IUPAC (PDF)

เฉลยพร้อมวิธีตรวจคำตอบ

1. หมู่ 8 คาบ 4 จากช่อง Fe อ่านเลข 8 ที่หัวคอลัมน์ แล้วกลับมาอ่านเลข 4 ที่ต้นแถวเดียวกัน
2. Ne (นีออน) เริ่มที่แถวคาบ 2 แล้วไล่ไปจนถึงหมู่ 18 ถ้าได้ Ar ให้อยู่คอลัมน์เดิมแล้วเลื่อนขึ้นหนึ่งแถวจากคาบ 3
3. หมู่ 2 คาบ 3 เลข 3 อยู่ที่ต้นแถวของ Mg จึงเป็นเลขคาบ ส่วนเลข 2 อยู่ที่หัวคอลัมน์ จึงเป็นเลขหมู่
4. คาบ 4 ถูกแล้ว ให้แก้เป็นหมู่ 17 เลขคาบ 4 มาจากต้นแถว ส่วนเลข 4 อีกตัวมาจากการนับเฉพาะคอลัมน์ที่เห็น ให้ดูเลข 17 ที่หัวคอลัมน์ของ Br
5. Mg กับ Ca อยู่หมู่ 2 เหมือนกัน ส่วน Ca กับ Fe อยู่คาบ 4 เหมือนกัน ลากสายตาจาก Mg ลงมาหนึ่งแถวจะเจอ Ca แล้วไล่ไปตามแถวคาบ 4 จะเจอ Fe
6. หมู่ 8 คาบ 3 ว่าง ตารางย่อแสดงทั้งแถวคาบ 3 และคอลัมน์หมู่ 8 จึงอ่านช่องที่ตัดกันได้ ส่วนหมู่ 11 ต้องตรวจในตารางฉบับเต็ม
7. Cu (ทองแดง) อยู่หมู่ 11 คาบ 4 เลข 11 กำกับคอลัมน์ของ Cu ถ้าจะนับคาบในตารางฉบับเต็ม ให้เริ่มที่แถวบนสุดที่มี H กับ He เป็นคาบ 1 แถวที่มีทั้ง Fe และ Cu คือแถวที่สี่

กลับมาทำข้อที่ตอบพลาด

ถ้าเผลอนับคอลัมน์ ลองทำการ์ดถามว่า “Br อยู่หมู่ไหน ดูเลขจากตรงไหน?” ด้านหลังเขียนว่า “หมู่ 17 อ่านที่หัวคอลัมน์” ถ้าสับสนเรื่องช่องว่าง ให้ถามว่า “หมู่ 8 คาบ 3 กับคาบ 4 มีอะไรอยู่ในช่อง?” แล้วตอบว่า “คาบ 3 ว่าง คาบ 4 มี Fe”

พรุ่งนี้ลองตอบจากความจำก่อนเปิดเฉลย อีกสามวันลองวาดแถวคาบ 3 กับ 4 ใส่หัวคอลัมน์ของหมู่ที่เคยตอบผิด แล้วเติมเฉพาะช่องที่อยากทบทวน ใช้ตารางฉบับเต็มตรวจว่าธาตุอยู่ตรงไหนและช่องไหนว่าง

ถ้ายังจำชื่อ สัญลักษณ์ หรือเลขอะตอมสลับกัน ลองใช้ ชุดแฟลชการ์ดตารางธาตุภาษาไทย 354 ใบ หรือเปิด รายชื่อธาตุทั้ง 118 ธาตุ ถ้าโจทย์ถามจำนวนโปรตอนหรือนิวตรอน ลองทำ แบบฝึกหัดเลขอะตอมและเลขมวล

ใช้ AI ช่วยเขียนบทความและสร้างภาพประกอบ ตรวจตำแหน่งธาตุและเฉลยกับตารางของ IUPAC