جدول تناوبی خالی برای تمرین گروه و دوره
سدیم (Na) اولین عنصر دورهٔ ۳ است. نماد عنصری را که بلافاصله بعد از سدیم می‌آید یادتان هست؟ یکی از شش خانهٔ شماره‌دار جدول زیر جای همین عنصر است. این تمرین ۱۸ عنصر نخست را پوشش می‌دهد. اول نمادها را از حافظه بنویسید و بعد سراغ پاسخ‌نامه بروید.
پیدا کردن جای سدیم در جدول
هر ردیف افقی یک دوره است و هر ستون عمودی یک گروه. برای پیدا کردن سدیم، از ردیف دورهٔ ۳ شروع کنید و در همان ردیف به ستون گروه ۱ بروید. گروه ۱ اولین ستون جدول است. عدد اتمی سدیم ۱۱ است، یعنی هر اتم سدیم ۱۱ پروتون دارد.
در سه دورهٔ اول، گروه‌های ۳ تا ۱۲ هیچ عنصری ندارند. برای همین، در این تمرین بعد از ستون گروه ۲، ستون گروه ۱۳ آمده است. شمارهٔ گروه را از بالای ستون بخوانید. جدول تناوبی رسمی IUPAC
جدول نیمه‌خالی سه دورهٔ اول
در هر خانهٔ شماره‌دار، نماد عنصر را بنویسید. خط تیره (—) نشانهٔ خانه‌ای بدون عنصر است. عدد اتمی از هر عنصر به عنصر بعدی یکی بیشتر می‌شود. برای شمردن در دورهٔ ۲ از لیتیم (Li) با عدد اتمی ۳ شروع کنید و در دورهٔ ۳ از سدیم با عدد اتمی ۱۱.
| دوره | گروه ۱ | گروه ۲ | گروه ۱۳ | گروه ۱۴ | گروه ۱۵ | گروه ۱۶ | گروه ۱۷ | گروه ۱۸ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| دورهٔ ۱ | H |
— | — | — | — | — | — | He |
| دورهٔ ۲ | Li |
Be |
B |
C |
خانهٔ ۱ | O |
خانهٔ ۲ | Ne |
| دورهٔ ۳ | Na |
خانهٔ ۳ | Al |
خانهٔ ۴ | P |
خانهٔ ۵ | خانهٔ ۶ | Ar |
روی گوشی، می‌توانید جای شش خانهٔ خالی را از این فهرست بخوانید.
- دورهٔ ۲ خانهٔ ۱ در گروه ۱۵ و خانهٔ ۲ در گروه ۱۷
- دورهٔ ۳ خانهٔ ۳ در گروه ۲، خانهٔ ۴ در گروه ۱۴، خانهٔ ۵ در گروه ۱۶ و خانهٔ ۶ در گروه ۱۷
پرسش‌های گروه، دوره و عدد اتمی
- عنصری که عدد اتمی‌اش ۸ است چه نمادی دارد و در کدام دوره و گروه قرار می‌گیرد؟
- نماد و عدد اتمی عنصرهای گروه ۱۷ را در دوره‌های ۲ و ۳ بنویسید.
- نماد چهار عنصر اول دورهٔ ۳ را به‌ترتیب افزایش عدد اتمی بنویسید. عنصرهای با عدد اتمی ۱۲ و ۱۴ در کدام گروه‌ها هستند؟
- آرگون (
Ar، عدد اتمی ۱۸) آخرین عنصر دورهٔ ۳ است. عنصر بعدی پتاسیم (K، عدد اتمی ۱۹) است که ردیف بعدی را آغاز می‌کند. پتاسیم در کدام دوره و گروه قرار می‌گیرد؟
پاسخ‌نامه
- خانهٔ ۱ نیتروژن (
N)، عدد اتمی ۷ - خانهٔ ۲ فلوئور (
F)، عدد اتمی ۹ - خانهٔ ۳ منیزیم (
Mg)، عدد اتمی ۱۲ - خانهٔ ۴ سیلیسیم (
Si)، عدد اتمی ۱۴ - خانهٔ ۵ گوگرد (
S)، عدد اتمی ۱۶ - خانهٔ ۶ کلر (
Cl)، عدد اتمی ۱۷
- اکسیژن (
O) در دورهٔ ۲ و گروه ۱۶ است. اگر از لیتیم با عدد اتمی ۳ شروع کنید، اکسیژن ششمین عنصر آن ردیف است. - در گروه ۱۷، فلوئور (
F، عدد اتمی ۹) در دورهٔ ۲ و کلر (Cl، عدد اتمی ۱۷) در دورهٔ ۳ است. اگر جایشان را عوض کردید، اول ردیف دوره را پیدا کنید و بعد در همان ردیف سراغ ستون ۱۷ بروید. از فلوئور تا کلر در این ستون، عدد اتمی از ۹ به ۱۷ می‌رسد. - ترتیب چهار نماد
Na(۱۱)،Mg(۱۲)،Al(۱۳) وSi(۱۴) است. منیزیم در گروه ۲ و سیلیسیم در گروه ۱۴ است. بین آن‌ها، آلومینیم در گروه ۱۳ قرار دارد. در گذر از منیزیم به آلومینیم، شمارهٔ گروه از ۲ به ۱۳ می‌پرد و عدد اتمی از ۱۲ به ۱۳ می‌رسد. - پتاسیم (
K) در دورهٔ ۴ و گروه ۱ است. بعد از آرگون در انتهای دورهٔ ۳، عدد اتمی از ۱۸ به ۱۹ می‌رسد و جای عنصر به اولین ستون ردیف بعدی برمی‌گردد.
دوباره از حافظه پر کنید
پاسخ‌نامه را بپوشانید و خانه‌هایی را که اشتباه پر کردید دوباره از حافظه پر کنید. اگر مثلاً جای سیلیسیم را می‌دانستید و نمادش یادتان نیامد، یک فلش‌کارت بسازید. روی کارت بنویسید «نماد سیلیسیم چیست؟» و پشت کارت Si را بنویسید. فردا جواب را پیش از برگرداندن کارت بگویید و چند روز بعد دوباره خودتان را امتحان کنید.
برای مرور نام، نماد و عدد اتمی، دسته‌کارت فارسی عناصر جدول تناوبی را ببینید.
نام‌ها و نمادهای همهٔ عنصرها را در فهرست کامل ۱۱۸ عنصر جدول تناوبی پیدا می‌کنید.
تمرین‌ها با کمک هوش مصنوعی تهیه شده‌اند و پاسخ‌ها با جدول رسمی IUPAC تطبیق داده شده‌اند.