आवर्त सारणीत किती मूलद्रव्ये आहेत? सर्व 118 (2026)
2026 मध्ये आवर्त सारणीत 118 ज्ञात मूलद्रव्ये आहेत. ही यादी अणुक्रमांक 1 असलेल्या हायड्रोजनपासून अणुक्रमांक 118 असलेल्या ओगॅनेसनपर्यंत जाते. अमेरिकन केमिकल सोसायटी हाच आकडा देते आणि मांडणीचा नियमही स्पष्ट करते: मूलद्रव्ये वाढत्या अणुक्रमांकानुसार मांडलेली असतात.
पटकन एखादी माहिती शोधायची असेल, तर संपूर्ण तक्ता खालीच आहे. त्यात प्रत्येक मूलद्रव्याचे नाव, मोठ्या-लहान अक्षरांचा अचूक वापर केलेले चिन्ह आणि अणुक्रमांक दिला आहे. अणुभारांची माहिती यात दिलेली नाही. तक्त्यानंतर तुमच्या अभ्यासक्रमात यांपैकी नेमकी कोणती माहिती आवश्यक आहे हे ठरवण्याची आणि तितक्याच माहितीची फ्लॅशकार्ड्स बनवण्याची व्यावहारिक पद्धत दिली आहे.
तथ्यांची पडताळणी: 6 सप्टेंबर 2026.
सर्व 118 मूलद्रव्ये: अणुक्रमांक, चिन्हे आणि नावे
खालील अणुक्रमांक–चिन्ह–नाव हा क्रम NIST च्या मूलद्रव्यांच्या आवर्त सारणीशी आणि IUPAC च्या संदर्भ सारणीशी ताडून पाहिला आहे. या लेखाच्या मूळ इंग्रजी आवृत्तीतील नावे NIST च्या अमेरिकन इंग्रजी स्पेलिंगनुसार आहेत: aluminum आणि cesium. IUPAC aluminium आणि caesium वापरते. या फरकामुळे Al, Cs, 13 किंवा 55 बदलत नाहीत. इंग्रजीत लिहिताना तुमच्या अभ्यासक्रमात अपेक्षित असलेले स्पेलिंग वापरा.
| अणुक्रमांक | चिन्ह | मूलद्रव्याचे नाव |
|---|---|---|
| 1 | H |
हायड्रोजन |
| 2 | He |
हेलियम |
| 3 | Li |
लिथियम |
| 4 | Be |
बेरिलियम |
| 5 | B |
बोरॉन |
| 6 | C |
कार्बन |
| 7 | N |
नायट्रोजन |
| 8 | O |
ऑक्सिजन |
| 9 | F |
फ्लुओरीन |
| 10 | Ne |
निऑन |
| 11 | Na |
सोडियम |
| 12 | Mg |
मॅग्नेशियम |
| 13 | Al |
ॲल्युमिनियम |
| 14 | Si |
सिलिकॉन |
| 15 | P |
फॉस्फरस |
| 16 | S |
गंधक |
| 17 | Cl |
क्लोरीन |
| 18 | Ar |
अरगॉन |
| 19 | K |
पोटॅशियम |
| 20 | Ca |
कॅल्शियम |
| 21 | Sc |
स्कँडियम |
| 22 | Ti |
टायटॅनियम |
| 23 | V |
व्हॅनेडियम |
| 24 | Cr |
क्रोमियम |
| 25 | Mn |
मँगनीज |
| 26 | Fe |
लोह |
| 27 | Co |
कोबाल्ट |
| 28 | Ni |
निकेल |
| 29 | Cu |
तांबे |
| 30 | Zn |
जस्त |
| 31 | Ga |
गॅलियम |
| 32 | Ge |
जर्मेनियम |
| 33 | As |
आर्सेनिक |
| 34 | Se |
सेलेनियम |
| 35 | Br |
ब्रोमीन |
| 36 | Kr |
क्रिप्टॉन |
| 37 | Rb |
रुबिडियम |
| 38 | Sr |
स्ट्रॉन्शियम |
| 39 | Y |
इट्रियम |
| 40 | Zr |
झिर्कोनियम |
| 41 | Nb |
निओबियम |
| 42 | Mo |
मॉलिब्डेनम |
| 43 | Tc |
टेक्नेशियम |
| 44 | Ru |
रुथेनियम |
| 45 | Rh |
ऱ्होडियम |
| 46 | Pd |
पॅलेडियम |
| 47 | Ag |
चांदी |
| 48 | Cd |
कॅडमियम |
| 49 | In |
इंडियम |
| 50 | Sn |
कथिल |
| 51 | Sb |
अँटिमनी |
| 52 | Te |
टेल्युरियम |
| 53 | I |
आयोडीन |
| 54 | Xe |
झेनॉन |
| 55 | Cs |
सीझियम |
| 56 | Ba |
बेरियम |
| 57 | La |
लँथॅनम |
| 58 | Ce |
सेरियम |
| 59 | Pr |
प्रासिओडिमियम |
| 60 | Nd |
निओडिमियम |
| 61 | Pm |
प्रोमेथियम |
| 62 | Sm |
समेरियम |
| 63 | Eu |
युरोपियम |
| 64 | Gd |
गॅडोलिनियम |
| 65 | Tb |
टर्बियम |
| 66 | Dy |
डिस्प्रोशियम |
| 67 | Ho |
होल्मियम |
| 68 | Er |
एर्बियम |
| 69 | Tm |
थुलियम |
| 70 | Yb |
इटर्बियम |
| 71 | Lu |
ल्युटेशियम |
| 72 | Hf |
हाफ्नियम |
| 73 | Ta |
टँटॅलम |
| 74 | W |
टंगस्टन |
| 75 | Re |
ऱ्हेनियम |
| 76 | Os |
ऑस्मियम |
| 77 | Ir |
इरिडियम |
| 78 | Pt |
प्लॅटिनम |
| 79 | Au |
सोने |
| 80 | Hg |
पारा |
| 81 | Tl |
थॅलियम |
| 82 | Pb |
शिसे |
| 83 | Bi |
बिस्मथ |
| 84 | Po |
पोलोनियम |
| 85 | At |
ॲस्टॅटीन |
| 86 | Rn |
रेडॉन |
| 87 | Fr |
फ्रान्सियम |
| 88 | Ra |
रेडियम |
| 89 | Ac |
ॲक्टिनियम |
| 90 | Th |
थोरियम |
| 91 | Pa |
प्रोटॅक्टिनियम |
| 92 | U |
युरेनियम |
| 93 | Np |
नेप्टुनियम |
| 94 | Pu |
प्लुटोनियम |
| 95 | Am |
अमेरिकियम |
| 96 | Cm |
क्युरियम |
| 97 | Bk |
बर्केलियम |
| 98 | Cf |
कॅलिफोर्नियम |
| 99 | Es |
आइन्स्टाइनियम |
| 100 | Fm |
फर्मियम |
| 101 | Md |
मेंडेलीव्हियम |
| 102 | No |
नोबेलियम |
| 103 | Lr |
लॉरेन्सियम |
| 104 | Rf |
रुदरफोर्डियम |
| 105 | Db |
डब्नियम |
| 106 | Sg |
सीबोर्गियम |
| 107 | Bh |
बोहरियम |
| 108 | Hs |
हॅसियम |
| 109 | Mt |
माइटनेरियम |
| 110 | Ds |
डार्मस्टॅड्टियम |
| 111 | Rg |
रॉन्टगेनियम |
| 112 | Cn |
कोपर्निसियम |
| 113 | Nh |
निहोनियम |
| 114 | Fl |
फ्लेरोव्हियम |
| 115 | Mc |
मॉस्कोव्हियम |
| 116 | Lv |
लिव्हरमोरियम |
| 117 | Ts |
टेनेसिन |
| 118 | Og |
ओगॅनेसन |
IUPAC ने नोव्हेंबर 2016 मध्ये 113, 115, 117 आणि 118 या मूलद्रव्यांची नावे आणि Nh, Mc, Ts, Og ही चिन्हे औपचारिकरीत्या मंजूर केली. जुन्या सरावपत्रिकेत अजूनही तात्पुरती तीन अक्षरी चिन्हे दिसत असतील, तर IUPAC ची नामकरणाविषयीची घोषणा उपयोगी पडते.
अणुक्रमांक म्हणजे अणुवस्तुमान नव्हे
मूलद्रव्याच्या चौकटीत अनेक आकडे दिसू शकतात, पण प्रत्येक आकडा वेगळ्या प्रश्नाचे उत्तर देतो.
- अणुक्रमांक मूलद्रव्याची ओळख ठरवतो आणि तो त्यातील प्रोटॉनच्या संख्येइतका असतो. सोडियमचा अणुक्रमांक नेहमी 11 असतो.
- मूलद्रव्याचे चिन्ह हा एक किंवा दोन अक्षरांचा संक्षेप असतो. अक्षर मोठे की लहान हेही संकेताचा भाग आहे: सोडियमचे चिन्ह
Naआहे,NAकिंवाnaनाही. - अणुवस्तुमान आणि अणुभार हे अणुक्रमांक नाहीत. वर्गात वापरल्या जाणाऱ्या सारण्यांमध्ये मोठ्या दशांश संख्येजवळ यांपैकी कोणतीही संज्ञा असू शकते, पण या संज्ञा पूर्णपणे एकमेकांच्या जागी वापरता येत नाहीत. सारणीतील अचूक संज्ञा, अचूकतेची पातळी आणि प्रचलित पद्धत पाळा.
- वस्तुमानांक म्हणजे एखाद्या न्यूक्लाइडमधील प्रोटॉन आणि न्यूट्रॉन यांच्या संख्येची पूर्णांकी बेरीज.
काही सारण्यांमध्ये किरणोत्सारी मूलद्रव्यासाठी कंसात दिलेला पूर्णांक बहुधा वस्तुमानांक असतो. तो दुसरा अणुक्रमांक किंवा प्रमाणित अणुभार नसतो.
म्हणूनच वरील संदर्भ तक्ता नाव, चिन्ह आणि अणुक्रमांक यांपुरता मर्यादित आहे. या तीन गोष्टी शोधणाऱ्याला नेमकी हवी ती माहिती देतात. अणुभारांची अचूक मूल्ये असलेल्या डेकसोबत स्रोत आणि तारीख का आवश्यक आहेत, हे NIST चा आवर्त सारणीचा आवृत्ती इतिहास स्पष्ट करतो: मूळ संदर्भ डेटामध्ये सुधारणा होऊ शकतात. तुमच्या अभ्यासक्रमात अणुभार विचारले जात असतील, तर त्यात दिलेला अचूक गुणधर्म, सारणीची आवृत्ती आणि पूर्णांकनाचा नियम नोंदवा.
आवर्त सारणी लक्षात ठेवण्यासाठी अभ्यासक्रमापासून सुरुवात करा
118 ओळी पाहून अभ्यासक्रमाने न दिलेले काम आपण स्वतःलाच देऊ शकतो: “बहुतेक हे सगळे पाठ करावे लागणार.” प्रत्यक्षात आवश्यक भाग अनेकदा यापेक्षा लहान असतो. डेक बनवण्याआधी अभ्यासक्रम, शिक्षकांच्या सूचना, परीक्षेत वापरण्याची परवानगी असलेले संदर्भपत्र आणि अलीकडचे प्रश्न पाहा.
| कामात काय करायचे आहे… | आठवता यायला हवी अशी माहिती | या डेकच्या बाहेर ठेवा |
|---|---|---|
| सूत्रांमधील नेहमीची मूलद्रव्ये ओळखणे | चिन्ह → नाव | पूर्ण सूत्रे लिहिणे आणि नामकरणाचे प्रश्न |
| मूलद्रव्यांच्या नावांवरून चिन्हे लिहिणे | नाव → मोठ्या-लहान अक्षरांसह अचूक चिन्ह | संयुगांतील विद्युतभार आणि अधोलिखित अंक |
| पहिली 20 मूलद्रव्ये माहीत असणे | 1–20 मूलद्रव्यांसाठी अपेक्षित दिशेने आठवण | अभ्यासक्रमात येईपर्यंत उरलेली 98 मूलद्रव्ये |
| सारणी पुन्हा भरता येणे | निवडक मूलद्रव्यांची ओळख आणि गण/आवर्त ओळखण्यासाठी आधार | रिकामी सारणी वारंवार भरण्याचा सराव |
| आवर्ती प्रवृत्तींची तुलना करणे | प्रवृत्तींच्या दिशांचे मोजके नियम आणि ठराविक अपवाद | स्पष्टीकरणे आणि अपरिचित तुलना |
| इलेक्ट्रॉन संरूपणे लिहिणे | अभ्यासक्रमात आवश्यक संरूपणे आणि अपवाद | ती काढण्यासाठी करावा लागणारा कक्षिका भरण्याचा सराव |
| सर्व 118 मूलद्रव्यांची ओळख आठवणे | नाव, चिन्ह आणि अणुक्रमांक यांतील परीक्षेत विचारल्या जाणाऱ्या दिशा | स्वतंत्रपणे आवश्यक नसल्यास वस्तुमान, प्रवृत्ती आणि संरूपणे |
प्रश्न कोणत्या दिशेने विचारले जाणार आहेत हे सांगून शिक्षक बराच गोंधळ दूर करू शकतात. “मूलद्रव्ये माहीत असावीत” याचा अर्थ चिन्ह वाचणे, चिन्ह लिहिणे, रिकामी सारणी भरणे किंवा अणुक्रमांक आठवणे असा कोणताही असू शकतो. या प्रत्येक कामासाठी कार्डांची संख्या खूप वेगळी असते.
संपूर्ण चौकटीऐवजी झालेल्या चुकीवर कार्ड बनवा
Co म्हणजे कोबाल्ट. CO हे C आणि O अशी स्वतंत्र चिन्हे असलेले सूत्र आहे. एक लहान अक्षर बदलल्याने संकेताचा अर्थ बदलतो. चूक सुधारण्यासाठी उपयोगी पडणारे कार्ड नेमक्या त्याच चुकीवर लक्ष केंद्रित करते:
पुढील बाजू: Co हे कोणत्या मूलद्रव्याचे चिन्ह आहे?
मागील बाजू: कोबाल्ट.
पुढील बाजू: CO मध्ये कोणत्या दोन मूलद्रव्यांची चिन्हे आहेत?
मागील बाजू: कार्बनसाठी C आणि ऑक्सिजनसाठी O.
दुसरा प्रश्न हा सूत्र वाचण्याचा सराव आहे; ते कोबाल्टचे आणखी एक कार्ड नाही. S आणि Si, N आणि Ni, C आणि Ca, तसेच P आणि Pb यांच्यातही गोंधळ होऊ शकतो. दोन अक्षरी चिन्हातील दुसरे अक्षर लहान ठेवा.
काही चिन्हे दुसऱ्या कारणामुळे कठीण वाटतात: मूलद्रव्याच्या इंग्रजी नावावरून चिन्हातील अक्षरे सहज सुचत नाहीत. खालील मूलद्रव्ये अभ्यासक्रमात असतील आणि त्यांत चुका होत असतील, तर त्यांची कार्ड्स लवकर बनवणे उपयोगी ठरू शकते:
| मूलद्रव्य (इंग्रजी नाव) | चिन्ह | अणुक्रमांक |
|---|---|---|
| सोडियम (Sodium) | Na |
11 |
| पोटॅशियम (Potassium) | K |
19 |
| लोह (Iron) | Fe |
26 |
| तांबे (Copper) | Cu |
29 |
| चांदी (Silver) | Ag |
47 |
| कथिल (Tin) | Sn |
50 |
| अँटिमनी (Antimony) | Sb |
51 |
| टंगस्टन (Tungsten) | W |
74 |
| सोने (Gold) | Au |
79 |
| पारा (Mercury) | Hg |
80 |
| शिसे (Lead) | Pb |
82 |
या यादीत आहेत म्हणून अकराही कार्ड्स बनवू नका. आधी रिकामी सारणी भरून पाहा किंवा चिन्हांची छोटी चाचणी द्या; नंतर जिथे चुका झाल्या तीच कार्ड्स ठेवा.
प्रत्येक कार्डवर एकच तथ्य असल्यास मूल्यमापन अचूक करता येते
“सोडियमबद्दल सगळे सांगा” हे एका कार्डवर मावते, त्यामुळे सोयीचे वाटते. पण उजळणी करताना अडचण येते: कदाचित Na आणि 11 आठवले, पण आवर्त चुकला. अंशतः बरोबर उत्तराचे प्रामाणिक मूल्यमापन करणे कठीण असते.
त्याऐवजी परीक्षेत विचारली जाणारी तथ्ये वेगळी करा:
पुढील बाजू: सोडियमचे चिन्ह लिहा. मोठी-लहान अक्षरे अचूक ठेवा.
मागील बाजू: Na.
पुढील बाजू: Na हे कोणत्या मूलद्रव्याचे चिन्ह आहे?
मागील बाजू: सोडियम.
पुढील बाजू: अणुक्रमांक 11 कोणत्या मूलद्रव्याचा आहे?
मागील बाजू: सोडियम.
या तीन दिशा आहेत; तिन्ही कार्ड्स बनवणे बंधनकारक नाही. तुमच्या अभ्यासात जी दिशा वापरली जाते, तिथून सुरुवात करा. उलट दिशेने उत्तर आठवणे आवश्यक असेल किंवा सरावात कमतरता दिसली, तरच उलट कार्ड जोडा. प्रत्येक तथ्याची आपोआप उलट कार्ड्स बनवल्यास 118 मूलद्रव्यांसाठी शेकडो उजळण्या कराव्या लागू शकतात, पण परीक्षेत लागणारे कौशल्य त्यातून सुधारेलच असे नाही.
कार्ड्स तयार करण्याची आणखी उदाहरणे अधिक चांगली फ्लॅशकार्ड्स कशी बनवावीत या मार्गदर्शकात पाहा.
आवश्यक मूलद्रव्ये लक्षात ठेवण्यासाठी व्यावहारिक योजना
सुरुवात प्रत्यक्ष चाचणीपासून करा, मग ती पाच मिनिटांची स्वतःची चाचणी का असेना.
- नेमका आवाका लिहून काढा. “मूलद्रव्ये 1–20, नाव ↔ चिन्ह” हे स्पष्ट उद्दिष्ट आहे. “आवर्त सारणी शिका” हे पुरेसे स्पष्ट नाही.
- नोट्स न पाहता छोटी पूर्वचाचणी द्या. रिकामी सारणी, शिक्षकांची प्रश्नमंजुषा किंवा सध्या शिकत असलेला रसायनशास्त्राचा प्रश्न वापरा. नेमके काय चुकले ते नोंदवा.
- ज्या दिशेने उत्तर आठवत नाही, त्यासाठी एक कार्ड बनवा. अणुक्रमांक, गण, वस्तुमान आणि प्रवृत्ती यांची माहिती आवश्यक नसेल, तर त्यांची कार्ड्स बनवू नका.
- एका मर्यादित भागाचा अभ्यास करा. अभ्यासक्रमातील एक घटक, मूलद्रव्यांचे एक कुल किंवा 1–20 मूलद्रव्ये निवडल्यास तो भाग कधी पूर्ण होईल हे स्पष्ट असते. सर्व 118 आवश्यक असतील, तर पहिल्याच दिवशी सगळे जोडण्याऐवजी अणुक्रमांकानुसार छोटे गट करा.
- गोंधळ होणाऱ्या गोष्टी स्वतंत्रपणे परिचित झाल्यावर मिसळून सराव करा.
Co,CआणिOएकाच सराव सत्रात घ्या; सतत एकमेकांच्या जागी आठवणारे शेजारील अणुक्रमांक मिसळा. Nibomo अशी तुलना आपोआप तयार करत नाही, त्यामुळे डेकचा क्रम किंवा टॅग्स स्वतः निवडा. - डेकच्या बाहेर सारणीची मांडणी पुन्हा तयार करा. रिकामी सारणी भरा आणि गण किंवा आवर्त ओळखण्यासाठीचे आधार मोठ्याने सांगा. वेगवेगळी कार्ड्स स्वतःहून सारणीतील स्थानांची मांडणी शिकवत नाहीत.
- पुन्हा रसायनशास्त्राच्या प्रश्नांकडे वळा. सूत्रे वाचा, एखादी प्रवृत्ती समजावून सांगा, इलेक्ट्रॉन संरूपण लिहा आणि अपरिचित प्रश्न सोडवा. वारंवार होणाऱ्या प्रत्येक चुकीवर एक छोटे सुधारणा कार्ड बनवता येते.
मूलद्रव्यांची संख्या वाढवताना रोजच्या उजळणीचा भार आटोपशीर ठेवा. दररोज किती नवीन फ्लॅशकार्ड्स शिकावीत? या लेखात केवळ महत्त्वाकांक्षेवर विसंबून न राहता, त्या दिवशी उजळणीसाठी आलेल्या कार्डांच्या संख्येवरून नवीन कार्डांची संख्या कशी ठरवावी हे स्पष्ट केले आहे.
तीन वेगवेगळ्या कामांसाठी तयार डेक्स
सर्व 118 मूलद्रव्यांची ओळख शिकणे हेच तुमचे उद्दिष्ट असेल, तर इन्स्टॉल करता येणाऱ्या आवर्त सारणी फ्लॅशकार्ड्स: सर्व 118 नावे, चिन्हे आणि अणुक्रमांक या डेकमध्ये 354 कार्ड्स आहेत. प्रत्येक मूलद्रव्यासाठी तीन स्पष्ट दिशा आहेत: नाव → चिन्ह, चिन्ह → नाव आणि अणुक्रमांक → मूलद्रव्याची संपूर्ण ओळख. त्यात अणुभार, सारणीतील स्थानांची मांडणी, प्रवृत्ती आणि इलेक्ट्रॉन संरूपणे नाहीत. त्यामुळे हा डेक मूलद्रव्यांची ओळख आठवण्यासाठीच आहे; संपूर्ण रसायनशास्त्राचा अभ्यासक्रम बनवण्याचा प्रयत्न त्यात केलेला नाही. कॅटलॉगचे पान मराठीत दिसले तरी डेकमधील कार्ड्सची मूळ भाषा बदलत नाही.
आणखी दोन स्वतंत्र डेक्स वेगळ्या गरजा पूर्ण करतात:
- आवर्ती प्रवृत्तींची फ्लॅशकार्ड्स यात प्रवृत्तींचे संक्षिप्त नियम, महत्त्वाचे फरक आणि तुलना आहेत.
- इलेक्ट्रॉन संरूपणाची फ्लॅशकार्ड्स: सर्व 118 मूलद्रव्ये यात विद्युतदृष्ट्या उदासीन अणूंची मूल अवस्थेतील संरूपणे आहेत. संदर्भ डेटामध्ये जिथे भाकिते वापरली आहेत, तिथे ती स्पष्टपणे तशी नमूद केली आहेत.
मेट्रिक उपसर्गांमध्येही मोठ्या-लहान अक्षरांमुळे चुका होतात—M आणि m यांचा अर्थ सारखा नाही—पण हा आवर्त सारणीचा भाग नाही. त्यांचा अभ्यास स्वतंत्र ठेवा आणि मेट्रिक उपसर्गांच्या फ्लॅशकार्ड्स मार्गदर्शकाची मदत घ्या, म्हणजे रासायनिक संकेतनाचा एक प्रचंड मिश्र डेक बनणार नाही.
आवर्त सारणीची फ्लॅशकार्ड्स काय शिकवू शकत नाहीत
अचूक संबंध लक्षात ठेवण्यासाठी फ्लॅशकार्ड्स चांगली मदत करतात: Fe → लोह, 26 → लोह किंवा “सोडियम” → Na. मात्र अनेक गोष्टी जोडून करायच्या कामांसाठी केवळ कार्ड्सचा सराव पुरेसा ठरत नाही.
डेकच्या बाहेर हे करत राहा:
- रिकाम्या आवर्त सारणीत मूलद्रव्यांची स्थाने पुन्हा भरा
- सारणीतील चिन्हे आणि नोंदींचा अर्थ वाचा आणि वर्गात दिलेली आवृत्ती वापरा
- एखादी प्रवृत्ती का दिसते हे स्पष्ट करा आणि अभ्यासक्रमात शिकवलेले अपवाद हाताळा
- सूत्रे आणि समीकरणे लिहा व त्यांचा अर्थ समजून घ्या
- तयार इलेक्ट्रॉन संरूपणे फक्त ओळखण्याऐवजी ती स्वतः काढा
- गणिते आणि अनेक पायऱ्या असलेले अपरिचित प्रश्न सोडवा
- आवश्यक देखरेख आणि सुरक्षिततेच्या पद्धती पाळून प्रयोगशाळेतील काम पूर्ण करा
प्रगत रसायनशास्त्रासाठी फ्लॅशकार्ड्सचा मार्गदर्शक थोडक्यात माहिती आठवण्याचा सराव आणि संपूर्ण प्रश्न सोडवण्याचा सराव यांची ही विभागणी अधिक स्पष्ट करतो.
Nibomo कसे उपयोगी पडते
Nibomo मध्ये पुढील/मागील बाजू असलेली नेहमीची कार्ड्स, डेक्स, टॅग्स आणि FSRS नुसार ठरलेल्या वेळी उजळणी करण्याची सोय आहे. उजळणी करताना Again, Hard, Good आणि Easy अशी रेटिंग्स देता येतात. तुम्ही 118 मूलद्रव्यांचा डेक इन्स्टॉल करू शकता किंवा अभ्यासक्रमाशी जुळणारा छोटा डेक बनवू शकता.
AI चॅट आणि जोडलेल्या फाइल्सच्या मदतीने धड्यातील तक्त्यावरून किंवा चुकांच्या यादीवरून कार्ड्सचे मसुदे तयार करता येतात. जतन करण्याआधी प्रत्येक नाव, चिन्ह, अणुक्रमांक, गुणधर्माची संज्ञा आणि पूर्णांकनाचा नियम तुमच्या अधिकृत संदर्भाशी तपासून पाहा. ॲपमध्ये रसायनशास्त्र तपासणारी खास यंत्रणा नाही आणि ते विषय आपोआप मिसळून सरावही देत नाही. कार्ड्स तयार करणे आणि ठरलेल्या वेळी त्यांची उजळणी सुरू करणे यासाठी सुरुवात करण्याचा मार्गदर्शक पाहा.
आवर्त सारणीविषयी नेहमीचे प्रश्न
2026 मध्ये आवर्त सारणीत किती मूलद्रव्ये आहेत?
118 ज्ञात मूलद्रव्ये आहेत. हायड्रोजनचा अणुक्रमांक 1 आणि ओगॅनेसनचा 118 आहे. ACS, NIST आणि IUPAC यांच्या सध्याच्या सारण्या मूलद्रव्य 118 पर्यंतच आहेत.
118 वे मूलद्रव्य कोणते?
ओगॅनेसन हे 118 वे मूलद्रव्य आहे आणि त्याचे चिन्ह Og आहे. IUPAC ने नोव्हेंबर 2016 मध्ये निहोनियम (Nh), मॉस्कोव्हियम (Mc) आणि टेनेसिन (Ts) यांच्यासोबत त्याचे सध्याचे नाव आणि चिन्ह मंजूर केले.
विद्यार्थ्यांनी सर्व 118 मूलद्रव्ये पाठ करावीत का?
अभ्यासक्रमात किंवा परीक्षेसाठी सर्व 118 आवश्यक असतील तरच. अनेक विद्यार्थ्यांना लहान संच पुरतो: उदाहरणार्थ, 1–20 मूलद्रव्ये, सूत्रांमध्ये नेहमी येणारी मूलद्रव्ये, निवडक कुले किंवा सध्याच्या धड्यातील मूलद्रव्ये. कोणत्या दिशेने उत्तर देता आले पाहिजे हेही निश्चित करा: Na ओळखणे आणि “सोडियम” या नावावरून ते लिहिणे ही स्वतंत्र कौशल्ये आहेत.
अणुक्रमांक आणि अणुवस्तुमान एकच असतात का?
नाही. अणुक्रमांक म्हणजे प्रोटॉनची संख्या आणि तो मूलद्रव्याची ओळख ठरवतो. वस्तुमानांक एखाद्या न्यूक्लाइडमधील प्रोटॉन आणि न्यूट्रॉन मोजतो; अणुवस्तुमान आणि अणुभार या वस्तुमानाशी संबंधित वेगवेगळ्या राशी आहेत. तुमच्या अभ्यासक्रमात सांगितलेली अचूक संज्ञा आणि संदर्भ वापरा.
मूलद्रव्यांची नावे आणि चिन्हे शिकण्याचा सर्वात जलद मार्ग कोणता?
आवश्यक असलेला सर्वात लहान संच ठरवा, नोट्स न पाहता त्याची चाचणी द्या आणि ज्या दिशांनी उत्तर आठवत नाही त्यांचीच कार्ड्स बनवा. मग रिकामी सारणी आणि रसायनशास्त्राचे प्रत्यक्ष प्रश्न वापरून किती आठवते ते तपासा.
तक्ता वापरा, मग बाजूला ठेवा
विश्वासार्ह संदर्भ हवा असेल, तेव्हा 118 ओळींचा हा तक्ता वापरा. माहिती आठवण्याचा सराव करताना तो झाका, अभ्यासक्रमात नेमके जे अपेक्षित आहे त्याचीच चाचणी घ्या आणि चुकांवर छोटी कार्ड्स बनवा. मग रिकामी सारणी, सूत्र, प्रवृत्तीचे स्पष्टीकरण किंवा गणित यांकडे परत वळा—जिथे हे ज्ञान प्रत्यक्ष वापरायचे आहे.